|
19/2/2026
|
«Η Μεγάλη Χίμαιρα» στην 17η Συνάντηση «Σινεμά & Ψυχολογία»
|
Τρίτη 24 Φεβρουαρίου 8:00μμ, ζωντανά και διαδικτυακά
|
|
|
Στην 17η Συνάντηση του Σεμιναρίου «Σινεμά & Ψυχολογία» (Τρίτη 24/2/2026, 8:00μμ) βλέπουμε την τηλεοπτική σειρά «Η Μεγάλη Χίμαιρα», σε σκηνοθεσία του Βαρδή Μαρινάκη και σενάριο του Παναγιώτη Ιωσηφέλη, ο οποίος διασκευάζει ελεύθερα το ομότιτλο βιβλίο του Μ. Καραγάτση. H Μαρίνα αναπολεί τις ερωτικές της ιστορίες, μέχρι τη στιγμή που συναντά, ερωτεύεται και παντρεύεται έναν Έλληνα καπετάνιο και έρχεται να ζήσει μαζί του στην ελληνική επαρχία. Πως όμως έφτασε ως εδώ αυτή η γυναίκα που φλέγεται από πάθος και κυνηγά με μανία την ευτυχία, αδυνατώντας να βρει ικανοποίηση και οδηγώντας σταδιακά στην καταστροφή τους ανθρώπους που την περιβάλλουν και τον ίδιο της τον εαυτό; Έντονα γεγονότα, ισχυρές συγκρούσεις και βαθιά συναισθήματα σε ένα έργο που αναδεικνύει τον πολύπλοκο ψυχισμό της ηρωίδας του, μιας γυναίκας που διεκδικεί να ικανοποιήσει τις επιθυμίες της, σε μια εποχή που αυτό δεν ήταν κοινωνικά αποδεκτό.
Σκηνοθεσία: Βαρδής Μαρινάκης. Σενάριο: Παναγιώτης Ιωσηφέλης. Πρωταγωνιστούν: Fotini Peluso, Ανδρέας Κωνσταντίνου, Δημήτρης Κίτσος, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Γιάννος Περλέγκας, Καίτη Μανωλιδάκη, Αναστασία Θεοδοσοπούλου, Βάσω Ιατροπούλου, Χριστίνα Κυπραίου, Γιώργος Μιχαλάκης, Δημήτρης Τάρλοου, Γιάννης Νταλιάνης, Αλεξάνδρα Αϊδίνη, Νικόλας Παπαγιάννης, Γιώργος Φριντζήλας, Yara Fares, Κονδυλία Κωνσταντελάκη, Νικόλας Χανάκουλας, Κωνσταντίνος Παπαθεοδώρου και άλλοι Έλληνες και Ιταλοί ηθοποιοί όπως οι: Valentina Cervi, Corrado Invernizzi, Carolina Sala, Michele Favaro.
Το βιβλίο «Η Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση (Δημήτρης Ροδόπουλος), κυκλοφόρησε ως νουβέλα, πριν από ενενήντα χρόνια, και ως μυθιστόρημα το 1953. Είναι μέρος και ολοκληρώνει την τριλογία με κεντρικό τίτλο «Εγκλιματισμός κάτω από τον Φόβο» η οποία περιλαμβάνει τα βιβλία «Συνταγματάρχης Λιάπκιν» (1933) και «Γιούγκερμαν» (1938). Το μυθιστόρημα εξελίσσεται σε τρεις μεγάλες ενότητες. Στην πρώτη γνωρίζουμε την κεντρική ηρωίδα και το παρελθόν της, στη δεύτερη τον έγγαμο βίο της στη Σύρο και τις σχέσεις της με την οικογένεια του άντρα της και την τοπική κοινωνία και στην τελευταία την κορύφωση του προσωπικού της δράματος. Ο συγγραφέας εδώ μελετάει ενδελεχώς τη δυνατότητα προσαρμογής των ξένων στην ελληνική πραγματικότητα και την αμφιθυμία των Ελλήνων απέναντι στη Δύση. Κρύβει καλά τον ακραίο και κατάμαυρο ρομαντισμό του κάτω από ένα πέπλο κυνισμού ή και ωμότητας. Αρνείται την έννοια της αγάπης, δίνοντας στους ήρωες του την ψευδαίσθηση ότι πετυχαίνουν όλα αυτά που ποθούν για να γίνουν παρανάλωμα από τη μια στιγμή στην άλλη.
Η σύγχρονη δοκιμή ανάγνωσης του μυθιστορήματος προβάλλει αντιφατικά στοιχεία για τη δουλειά του συγγραφέα. Στοιχεία συμπεριφοράς των χαρακτήρων δικαιολογούνται σχηματικά από υποτιθέμενες χτυπητές ιδιομορφίες της καταγωγής τους. Η Γαλλίδα των ελευθέρων ηθών, η Νορμανδή υπολογίστρια· οι Κασιώτες καραβοκύρηδες, οι Συριανοί αστοί και οι θαλασσινοί πληβείοι περιγράφονται γενικόλογα και μάλλον φευγαλέα. Ξενίζουν τα μυθολογικά στοιχεία και η χρήση μιας παρωχημένης φόρμας που θυμίζει παραμύθι. Έτσι, ο Δίας, τα φτερωτά τελώνια, ο Ζέφυρος, οι Βαλκυρίες, ακόμα και ο Θεός ο ίδιος εμπλέκονται σε επεισόδια της δράσης. Ο συγγραφέας δείχνει ιδιαίτερη μαεστρία στην ύφανση των ερωτικών επιθυμιών της Μαρίνας. Στα χέρια του η γλώσσα αναδεικνύεται ως θαυμαστό εργαλείο. Οδηγεί τη σχετική πλοκή άλλοτε με την ατμόσφαιρα των συνευρέσεων ή την ευθεία έκφραση συναισθημάτων κι άλλοτε περιγράφοντας καταστάσεις που υποβάλλουν και χρήζουν ερμηνείας -ιδίως στη συναναστροφή της Μαρίνας με τον κουνιάδο της, τον Μηνά. Συγχρόνως, η πρωταγωνίστρια ψυχογραφείται. Η κεντροευρωπαία νύφη μεταφέρεται από την πόλη του βόρειου ποταμού στο μεσογειακό φως και πυρπολείται μέχρι καταστροφής, από την ερωτική φλόγα που της ανάβουν δύο Έλληνες νέοι με θεία χαρακτηριστικά. Οξειδωτική, αρρενωπή η φλόγα του συζύγου Γιάννη, φτάνει μέχρι τον ερωτικό πυρήνα της Μαρίνας, δείχνοντας ένα πρωτόγνωρο πρότυπο ηδονής. Αναγωγική, επαμφοτερίζουσα η φλόγα του Μηνά, φορτίζει την επιθυμία της Μαρίνας με πνευματικό και λογοτεχνικό φως.
Φτάνουμε, έτσι, σε μια ασύγγνωστη επέμβαση της διασκευής. Για όποιο λόγο και να επιλέχτηκε η ιταλική καταγωγή της Μαρίνας, δεν συνάδει με την υφή και το πνεύμα του μυθιστορήματος. Η αντίθεση του παλιού με το νέο περιβάλλον της πρωταγωνίστριας επιβαλλόταν να είναι πιο ισχυρή. Οπωσδήποτε δεν αντιστοιχεί στη σχέση ανάμεσα στην Τεργέστη της Αδριατικής, από τη βόρεια, και της Σύρας, από την ανατολική πλευρά της Μεσογείου. Το κλίμα πέριξ του Σηκουάνα στη Ρουέν -και μέχρι τη θάλασσα του Ατλαντικού- αποτελεί ένα καθοριστικό βάθος πεδίου που καλό θα ήταν να μην αγνοηθεί. Ακόμα και το όνομα της γαλλικής πόλης φαίνεται πως δεν επιλέχθηκε τυχαία από τον Μ. Καραγάτση, μια και ηχητικά υποδηλώνει την ερειπιώδη οικογενειακή κατάσταση της Μαρίνας.
Στον αντίποδα, υπάρχουν δύο σκηνές στην τηλεοπτική σειρά, οι οποίες είναι μεν πιστές στο βιβλίο, θα μπορούσαν όμως να λείπουν. Η πρώτη αφορά την αρχική επίσκεψη της Μαρίνας στην καμπίνα του Γιάννη ως καπετάνιου της «Χίμαιρας». Η Μαρίνα υποχωρεί, χωρίς να το θέλει, στις ορέξεις του Γιάννη και κάνουν έρωτα για πρώτη φορά. Ο συγγραφέας, καταγράφοντας τις σκέψεις της, δηλώνει εμμέσως την άρνησή της και τη μοιρολατρική της υποταγή στον όμορφο καπετάνιο. Ποια είναι δηλαδή η σεξιστική περιγραφή; Η Μαρίνα βλέπει το φως το ερωτικό από τις φοβερές επιδόσεις του Γιάννη, ακόμα κι αν δεν επιθυμεί τη συνεύρεση με τον άγνωστο άντρα, εκεί και τότε. Αξιοποιώντας, για παράδειγμα, μίνιμαλ χρονικές ασυνέχειες ή flash forward τεχνικές, είναι δυνατόν η παρουσία της Μαρίνας στην καμπίνα και η συνεύρεσή της με το Γιάννη να διαχωρίζονται χρονικά, αφήνοντας τους θεατές να βγάλουν τα συμπεράσματα μόνοι τους, δίχως να εμπλέκεται καταναγκασμός.
Η άλλη περίπτωση αφορά το επεισόδιο της παρτούζας με κεντρικό πρόσωπο τη Μαρίνα. Ομολογουμένως, η συγκεκριμένη σκηνή έχει γυριστεί με αισθητική φροντίδα, αν και το αποτέλεσμα δεν κρίνεται αισθησιακό. Ο Μ. Καραγάτσης καταστρώνει περίτεχνα την ερωτική προσέγγιση Μαρίνας και Μηνά, επινοώντας μια σειρά καταστάσεων εντός και εκτός της Σύρου, ώσπου να έρθει η τραγική συνεύρεσή τους. Η σκηνή στο βιβλίο αντιστοιχεί στο απόγειο ερωτισμού της Μαρίνας με τον σύζυγό της, κατά το οποίο φαντασιώνεται πως είναι πολυγαμική -όχι όμως με την έννοια της μαζικής συνεύρεσης, αλλά με άλλο φανταστικό και πρόσκαιρο εραστή στη θέση του Γιάννη. Υπονοείται πως κάποια στιγμή έρχεται τη θέση αυτή να πάρει ο κουνιάδος της -χωρίς όμως να αναφέρεται το όνομά του. Η Μαρίνα δεν έχει επισκεφτεί ακόμα τον Μηνά στην Αθήνα, όπου συμβαίνει το πρώτο κρίσιμο πλησίασμα. Νομίζουμε πως η πρόθεση υποβολής και η συντήρηση της προσμονής από τη μεριά του συγγραφέα θα υπηρετούνταν καλύτερα αν έλειπε ολόκληρη η σκηνή ή τουλάχιστον ο Μηνάς από αυτή. Η παρατήρηση έχει να κάνει με τη διαχείριση του χρόνου κατά τη διασκευή, όταν ο χρόνος θέασης πυκνώνει δραματουργικά, διότι έτσι λειτουργεί η γλώσσα της εικόνας. Αν λοιπόν οι περικοπές και η πύκνωση στο σενάριο θεωρούνται σχεδόν πάντα απαραίτητα, χρειάζεται να ενταθεί η φροντίδα για να αναπτυχθεί η εναγώνια προσμονή. Εμπνευσμένη υπήρξε η μεταφορά της αυτοχειρίας του Μηνά στις συνθήκες της αυτοκτονίας του Κ. Καρυωτάκη -με δραματουργική ενίσχυση από τη μουσική της σειράς. Ο Μηνάς δεν πνίγεται -κατά το μυθιστόρημα- αλλά χρησιμοποιεί πιστόλι, κατά τον τρόπο που είχε βάλει τέρμα στη ζωή του ο ποιητής.
Παρά τις ενστάσεις και τις παρατηρήσεις, δίκαιο είναι να αποδοθούν εύσημα στους παραγωγούς, τον σκηνοθέτη και τον σεναριογράφο για την επιλογή και υλοποίηση της διασκευής ενός βιβλίου από την ελληνική λογοτεχνική παράδοση. Επικροτούμε, επαυξάνουμε και προτείνουμε ακόμη περισσότερες τέτοιες μεταφορές. Εκτός των άλλων, τέτοια παραδείγματα λειτουργούν ως κίνητρα για νέες γνωριμίες με το έργο παλαιών όσο και σύγχρονων συγγραφέων. Υποστηρίζουμε πως η ανάγνωση της λογοτεχνίας από κοινού με την καλλιτεχνική αποτελεί και βαθιά γνωστική εμπειρία. Επειδή η ζωή και οι συναισθηματικές εμπειρίες συναντούν στην ανάγνωση τις καλύτερες και τις χειρότερες στιγμές τους, η λογοτεχνία, σύγχρονη και παραδομένη, αποτελεί ισχυρό πυλώνα πολιτισμού. Ένα πολύτιμο στήριγμα, ειδικά σε δύσκολους καιρούς.
(Το παραπάνω κείμενο αποτελεί «ελεύθερη» διασκευή άρθρου του συγγραφέα και σεναριογράφου Χρήστου Γιαννακού που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Ο Αναγνώστης»)
Το σεμινάριο πραγματοποιείται κάθε Τρίτη στις 8.00μ.μ. στο στέκι της Δράσης, (Πάρνηθος 21, Βριλήσσια) και διαδικτυακά μέσω της πλατφόρμας zoom.
Εισηγητής ο Παναγιώτης Δενδραμής, πτυχιούχος τμήματος Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, με δίπλωμα σκηνοθεσίας (Σχολή Σταυράκου) και μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στην ιστορία και θεωρία του κινηματογράφου. Είναι διδάκτορας του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης (διατριβή "Η κινηματογραφική εκπαίδευση στην Ελλάδα"), όπου δίδαξε ως ακαδημαϊκός υπότροφος. Διδάσκει ιστορία του κινηματογράφου στη Σχολή Σταυράκου.
Κινηματογραφική Λέσχη Βριλησσίων Cine-Δράση
|
|
|
41
|
|
|
|
|
|
|