|
20/3/2026
|
Προσφυγικά Λ. Αλεξάνδρας: Να διαφυλαχτεί ο χώρος και η κοινότητα ενάντια στα πλάνα της Περιφέρειας και του Υπουργείου!
|
Ανακοίνωση της «Αριστερής Αγωνιστικής Ενωτικής Συσπείρωσης» (Μηχανικών)
|
|
|
Τα εμβληματικά προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, αποτελούν ένα χώρο πολλαπλής σημασίας, ιστορικής, αρχιτεκτονικής, κατοίκησης, αγώνα. Ένα αρχιτεκτονικό παράδειγμα μοντερνισμού του μεσοπολέμου που αποτέλεσε δείγμα της κρατικής προσπάθειας για ανταποδοτική παροχή κοινωνικής στέγης στους πρόσφυγες από τη μικρά Ασία. Ένας χώρος αγώνα, με τα σημάδια από τις σφαίρες από τη μάχη των Δεκεμβριανών ακόμα ορατά στους τοίχους. Τα 8 μπλοκ κρίθηκαν διατηρητέα μετά από χρόνια αγώνων από κατοίκους, φορείς αρχιτεκτονικής, ακαδημαϊκούς και κινήματα. Με δύο ΦΕΚ, το 2003 και το 2009, ακυρώθηκε η επικείμενη κατεδάφισή τους. Στο μεταξύ όμως, είχε κινηθεί διαδικασία αναγκαστικών απαλλοτριώσεων και οι ιδιοκτησίες πέρασαν στο δημόσιο, από κει στο ΤΑΙΠΕΔ στο πλαίσιο της μνημονιακής προσπάθειας για ιδιωτικοποίηση και ξεπουλήματος δημόσιας περιουσίας και της ιστορικής της μνήμης, ώσπου τελικά 177 από τα 228 διαμερίσματα ανήκουν σήμερα στην Περιφέρεια Αττικής.
Ο σχεδιασμός για την ανάπλαση του συγκροτήματος είχε ξεκινήσει ήδη από το 2019, όταν η ΑΝΑΠΛΑΣΗ Α.Ε., με χρηματοδότηση από τα ΕΛΠΕ, κατά την περίοδο διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, εκπόνησε σχετική μελέτη για την αξιοποίησή του. Φτάνοντας στο καλοκαίρι του 2025 όπου και υπεγράφη προγραμματική συμφωνία μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Αττικής και της Δ.ΥΠ.Α., η οποία ανέλαβε και τη χρηματοδότηση του έργου αποκατάστασης τεσσάρων προσφυγικών πολυκατοικιών στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, με στόχο τη χρήση τους ως κοινωνική κατοικία [1].
Ως μηχανικοί οφείλουμε να σταθούμε στο πλήθος των προβλημάτων που ενέχει η παραπάνω διαχείριση. Οι επεμβάσεις σε δημόσιους χώρους, διατηρητέα κτήρια, μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς τέτοιας κλίμακας, δεν μπορεί παρά να περιλαμβάνουν τον διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες και συλλογικούς φορείς, όπως κινήσεις πολιτών, κατοίκων της γειτονιάς. Σε αυτό το πλαίσιο, η τωρινή κατοίκηση των κτιρίων καθώς και οι σχέσεις των κατοίκων με τη γειτονιά αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη διαχείριση του χώρου. Αντ’ αυτού, προκρίνονται ριζικές αναπλάσεις που ακόμα και όταν δεν χαρίζονται προς εκμετάλλευση σε ιδιώτες αλλά πραγματοποιούνται από το δημόσιο, όπως στην προκειμένη περίπτωση, αγνοούν πλήρως τη χρήση και τη βούληση των άμεσα εμπλεκόμενων και δυσθεώρητα ποσά διατίθενται στο κατασκευαστικό κεφάλαιο για την πραγματοποίησή τους.
Η πρόταση για αποκατάσταση μόνο τμήματος του όλου, οδηγεί στο χωρικό διαχωρισμό μιας γειτονιάς ενιαίας, και διαβρώνει τη συλλογική της μνήμη, δημιουργώντας εννοιολογική και τοπική διάσπαση, καθώς η αρχιτεκτονική και μνημειακή σημασία που τα κτίρια αυτά διαθέτουν έως ενιαίος και αδιάσπαστος χώρος είναι καθοριστική. Δεύτερον, δεδομένης της πλήρους απουσίας θεσμοθετημένου φορέα κοινωνικής κατοικίας μετά την κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας το 2012, η διακήρυξη της δημιουργίας κοινωνικών κατοικιών, όπου “ωφελούμενοι θα είναι εν γένει το εργατικό δυναμικό και οι οικογένειές του”, εγείρει ερωτήματα σε σχέση με τα όρια και τις δυνατότητες των φορέων που υπογράφουν, να πραγματοποιήσει ένα τέτοιο έργο καθώς και να ορίσει τους δικαιούχους. Τη στιγμή που η διάθεση διαμερισμάτων για βραχυχρόνια μίσθωση που εκτινάσσουν το κόστος των ενοικίων και οι πλειστηριασμοί που οδηγούν σε εξώσεις και ανθρώπους στην αστεγία, είναι ανεξέλεγκτοι, το ενδιαφέρον κυβέρνησης και περιφέρειας για την κοινωνική κατοικία αποδεικνύεται υποκριτικό. Ως απάντηση στην στεγαστική κρίση, η κυβέρνηση θεσμοθετεί ως βασικό εργαλείο στήριξης των νέων και των οικογενειών χαμηλού εισοδήματος προγράμματα όπως το «Σπίτι μου ΙΙ». Η δανειακή ενίσχυση, στοχεύει στη λειτουργία της αγοράς και όχι στη δομική αντιμετώπιση της στεγαστικής ανισότητας. Ενώ ταυτόχρονα υπάρχει συσσωρευμένο κενό κτιριακό απόθεμα, συζητιέται πρακτικά άλλη μία εκκένωση.
Ως αγωνιζόμενο τμήμα της κοινωνίας τέλος, έχουμε χρέος να επισημάνουμε την τωρινή χρήση των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας ως κατάληψη στέγης με χαρακτηριστικά κοινωνικής κατοικίας, φιλοξενώντας μια κοινότητα 400 ατόμων, οικογενειών, ηλικιωμένων, προσφύγων, μεταναστών, ντόπιων, πολιτικών υποκειμένων, διατηρώντας στο χρόνο τον ίδιο αυτό αρχικό τους χαρακτήρα. Ενός ζωντανού χώρου αλληλεγγύης, συλλογικής ζωής και ενός αντιπαραδείγματος κατοίκησης και αυτοοργάνωσης με δομές που στηρίζουν την καθημερινή ζωή των κατοίκων και των ευάλωτων εκτός αυτής (φούρνος, παιδικό στέκι, υγείας, ξενώνας συνοδών ασθενών αγίου Σάββα), που τώρα κινδυνεύει άμεσα από τους σχεδιασμούς κυβέρνησης και περιφέρειας Αττικής. Το γεγονός ότι τα κτίρια αυτά παρουσιάζονται ως άδεια στην τριμερή προγραμματική σύμβαση, είναι μάλλον σκόπιμο.
Συμπαραστεκόμαστε στον αγώνα της κατειλημμένης κοινότητας προσφυγικών, στον απεργό πείνας και στηρίζουμε το αίτημα για τη διατήρηση των προσφυγικών ως ενός χώρου συλλογικής μνήμης και κατοίκησης, ενάντια σε κάθε απόπειρα εκκένωσης. Στα πρότυπα παραδειγμάτων από την Ευρώπη όπου κατειλημμένοι χώροι παραχωρήθηκαν από τους δήμους στους κατοίκους ως κοινωνική κατοικία, με διάφορες μορφές: αυτοδιαχείριση, συντήρηση, μίσθωση, συνεταιρισμός (Rigaer Straße 94 και Köpi 137 στη Γερμανία, Ex Snia Viscosa και Cascina Torchiera στην Ιταλία, Can Batlló στην Ισπανία), η διατήρηση της χρήσης και του χαρακτήρα είναι εφικτή, προϋποθέτοντας την ύπαρξη πολιτικής βούλησης για στήριξη των ευάλωτων, αλλά και εγχειρημάτων αυτοδιαχείρισης.
_______________________________________________________________
[1] Απόφαση υπ’ αρίθμ. 864/2025, 24η συνεδρίαση Περιφερειακής επιτροπής
Πηγή: Εδώ.
|
|
|
59
|
|
|